ЛитКритика.by

Часопіс “Маладосць” у №10 мінулага года змясціў падборку вершаў, прысвечаную восені ад розных паэтаў. Хто яны і што, нам не ўказваецца. А між тым уступны верш падборкі Міколы Антаноўскага выглядае годна, прачула, натуральна, а не фальшыва, як мы прывыклі чытаць што ад маладых, што ад старых аўтараў. Гэта класічная паэзія светлай журбы, адносна правільная па форме і насычаная зместам. Тым болей што ў вершы так і пішацца “сум мой светлы сёння”. Не хочацца каментаваць гэты змест, ён, паўтаруся, звычайны для такой паэзіі. Галоўнае тут – шчырасць і натуральнае валоданне моваю. І ўсё-такі мы не можам прапусціць хібы, за якія адразу, міжволі, чапляецца вока крытыка.

Часопіс “Маладосць” працягвае эксперыменты з паэзіяй. У №10 за мінулы год, на старонцы 14 распачынаецца даволі важкая публікацыя Настассі Нарэйкі. У звестках не пазначана, што паэтка мае філалагічную адукацыю, і мы можам меркаваць, што вершаваную школу яна прайшла самавукам. Такое здараецца нярэдка, і часта прыводзіць да неблагіх вынікаў. Прынамсі па ўступным вершы падборкі здалося, што ў аўтаркі ёсць экспрэсія і паняцце пра вершаваны памер. Шмат эмоцый. Усе яны, праўда, пра адно – каханне. А што яшчэ можа хваляваць маладую жанчыну? На розныя лады паўтараецца адно і тое ж цягам дваццаці радкоў. Аднак паўтараецца не надта банальна. Да таго ж Нарэйка дастасавала да лірычнай гераіні нейкую трэцюю асобу жаночага полу. І не зразумела – гэта ранейшая пасія яе каханка, або гэта яе другое “я”. Ва ўсякім

Часопіс “Маладосць” жвавым наскокам спрабуе ўкараніць у нацыянальнай паэзіі новыя формы, прапагандуючы верш, дзе парушаюцца ўсе вершаваныя каноны. Бо так у моладзі модна. Вось і ў №10 за мінулы год часопіс змяшчае немалую падборку Аляксандры Фагот, якая, паводле звестак, вучылася ў Кракаве, “любіць жыццё і прагне змен”. Паэтцы ўсяго дваццаць гадоў, але па ўступным вершы мне было падумалася, што яна замахваецца на самога Вільяма Шэкспіра. Настолькі велічнымі выглядаюць першыя радкі. * * * Бяруць праблемы, часам, у палон: то сэрца недарэчнае дурэе – без возірку нясецца на гарматы, а розум, разгарачаны, заўзята спрабуе падмарозіць дурасліўца. То ахалоджванне пранізвае занадта – няма ахвоты нават утапіцца. То палка зноў штурмуюць галаву Начамі несвядомыя дэбошы.

Паэзія №11 “Маладосці” за 2015 год завяршаецца творамі Васіля Макарэвіча, паэта не толькі не маладога, і нават не сталага веку, а паэта пажылога, бывалага, спрактыкаванага ў варунках літаратурнай закуліснасці. Нарадзіўся Макарэвіч у 1939 годзе, зведаў вайну, што легла цяжкім адбіткам на ўсю яго творчасць – якая, як мы выявілі ў папярэдніх выпусках рубрыкі, вельмі нягнуткая, змрочная, ну мінімум невясёлая. Дый як можа пісаць светлую лірыку чалавек з такім тварам, які нязменна паказвае нам на фота паэт? Усмешкай наадварот сціснуты яго суровыя вусны. Але ж вайны даўно няма. Ёсць іншыя праблемы. Аднак, аб’ектыўна, сярэдні беларус ніколі за ўсю гісторыю не жыў так багата і мірна, як жывём мы апошнія 20 гадоў.

«Крытык (а шырэй – пісьменнік) не можа рабіць сваю справу халтурна. Хутчэй наадварот: чым складанейшы час, тым болей ён нясе адказнасці за здзейсненае. Каб потым літаратуры стала лягчэй». Працягваем разгляд паэзіі, змешчанай у №11 “Маладосці” за мінулы год. На старонцы 34 пачынаецца падборка вершаў Стасі Кацюргіной (па-руску, мабыць, Анастасіі). Увогуле, якія прыгожыя паэтычныя імёны абіраюць сабе маладыя… Для паэтаў гэта важна. Памятаю, на адным расейскім песенным конкурсе выступала спявачка Кірпічова. Такая вось згадка. Што тычыцца асобы Кацюргіной, то яна нарадзілася ў Гомелі ў 1992 годзе. Гэта прыемна, таму што і мае родзічы па бацькавай лініі, Южыкі, адтуль. Скончыла паэтэса філалагічны факультэт УА «ГДУ імя Ф.Скарыны» і мае два паэтычныя зборнікі, а гэта значыць, не зусім

Нумар 11 часопіса “Маладосць” змяніў свой дызайн. Так прынамсі мне падалося. Для часопісаў гэта звычайна, хоць, напрыклад, “Полымя” нязменны па форме ўжо гадоў дзесяць, у той час як змест там кардынальна зыначыўся ад някепскага да благога. Спадзяюся, што “Маладосць” не будзе вельмі часта шарахацца з формай туды-сюды, а зверне ўвагу на сваю ўнутранасць. Бо прааналізаваўшы тамашнюю паэзію №8 за 2015 год, я ўпэўніўся ў адным – не можа часопіс стаяць асабняком і выдаваць нешта выбітнае, будучы прадстаўніком адной і той жа сістэмы. Зноў іду па паэзіі, бо на ёй асабліва выразна бачны стан сучаснай літаратуры. Яна як лакмусавая паперчына.

Там чудеса: там леший бродит… Александр Пушкин Апошнім часам шчыльна чытаю паэзію на рускамоўных сайтах, дзе дапушчана самапублікацыя. І выразна бачыцца наступнае: руская паэзія карэнным чынам адрозніваецца ад беларускай. Маю на ўвазе сучасную паэзію. Там амаль адсутнічае вясковая тэма. Там мала чыста пейзажнай лірыкі. Там шмат філасофскай лірыкі. Там не прывіўся, не папулярны верлібр. Адзінае, чым падобныя наша і руская паэзіі – гэта любоўная лірыка, вечная і заўсёды запатрабаваная тэма. І ўзровень паэзіі на такіх сайтах досыць высокі, калі адкінуць зусім ужо махровую графаманію. Я задаўся пытаннем – чаму так адбылося ў блізкіх, суседніх краін? І адказ прыйшоў хутка – нацыянальная паэзія арыентуецца на сваіх класікаў. А руская паэзія амаль ніколі не была вясковай.

У часопісе “Маладосць” №8 2015 года, паэзію якога мы пачалі разглядаць учора, змешчаны таксама вершы Валеры Пазнякевіча. Аўтар гэта немалады, як відаць з даведкі. Аднак у “Маладосці” ёсць даўняя традыцыя друкаваць не толькі маладых, а разбаўляць іх паэзію сталымі паэтамі, узмацняючы агульны фон. Акрамя таго, есць у Беларусі шэраг неблагіх паэтаў сталага веку, якія ў “Полымя” амаль не дапускаюцца з прычыны так званага статусу, і друкуюць іх толькі ў тыднёвіку. А паэты майстравітыя. І чаго іх дару прападаць? Тут “Маладосць” ніякім чынам не парушае здаровы сэнс. Давайце ж паглядзім, ці ўзмацняе сваімі вершамі Валеры Пазнякевіч часопіс. НЕБА АЙЧЫНЫ Вы калі-небудзь бачылі Неба маёй Айчыны? Неба, якое кідае ў вір, І сустракае шчыра.

У №8 часопіса “Маладосць” за мінулы год змешчаны вершы Марыі Чарняўскай. Мы, лічы́це, упершыню дабраліся да мастацкай часткі “Маладосці”, бо мінулы год і частку сёлетняга разбіраліся з тыднёвікам і “Полымем”, справядліва мяркуючы, што менавіта там зарыты сабака – там знаходзіцца ключ да разумення, чаму нацыянальная літаратура спыніла сваё развіццё. Трэба прызнаць, што часопіс “Маладосць” выглядае гожа, тут сапраўды ўсё не настолькі закамянелае, як у “дарослых” часопісах і, мабыць, ёсць што пачытаць. Праўда, у крытычнай частцы я заўважыў добра вядомую Ірыну Шаўлякову, а значыць, будзе доўгі артыкул без крытыкі, мала ўцямны, пазбаўлены канкрэтыкі, бо Шаўлякова славіцца менавіта гэтым. Але пачакаем пакуль судзіць. Скажам толькі, што іншыя артыкулы ў гэтым раздзеле выглядаюць па назвах так

Очевидно, что от первой сказки, которую прочитают ребенку, во многом зависит его дальнейший интерес к литературе. В последние годы появилась серия детских журналов для самых маленьких читателей или, вернее, слушателей. Первым, с 2009 года, стал выходить журнал «Мамино солнышко» для возрастной аудитории от 2 до 5 лет. Помимо развивающих игр, в каждом номере обязательно публикуется небольшая авторская сказка, дополненная несложными заданиями. Журнал сразу полюбился малышам и их родителям за милые красочные рисунки, необычную квадратную форму, самоделки, которые можно смастерить из толстой картонной обложки и, конечно же, сказки, чистые, светлые и ясные, как улыбка младенца.