ЛитКритика.by

Где-то там, среди густых еловых лесов, где испокон веков жили мои деды, я ощутил певучесть беларусского языка (хотя, мои деды на нем не разговаривали). Я полюбил свой край навсегда. Это судьба! Иногда мне кажется, что я хочу туда: где мои дедушка и бабушка живы, и мой отец с матерью живы и все заняты каким-то трудом. И, кажется, в доме праздник. Да, это был праздник, когда горбатились мои родные. А я еще был маленьким, ничего не соображал. После и вовсе сбежал в город. Очень часто стал ловить себя на мысли, что никуда со своего нового насиженного места не съеду, ибо люблю его всей душой. Это уникальный уголок Беларуси. Остальные – так себе. Люди добрые! Скажите мне, что Беларусь не погибнет от войн, от пожаров, от воды… Не знаю, о пожарах и воде, наверное, перегнул, но, на всякий случай, пусть...

Часопіс “Полымя” доўжыць сваволіць. Галоўнага рэдактара там няма, таму палітыка “флагмана” мітуслівая. То яны забаўляюць нас перакладамі паэзіі ўсходніх сяброў, то бяруцца за самога Ніцшэ – ды так, што ў вашага крытыка пачынае павека торгацца. То супрацоўнік “Полымя” Марціновіч запаўняе траціну часопіса сваімі малацікавымі ўспамінамі, то Ірына Шаўлякова ўмацоўвае свае пазіцыі ў холдынгу, аналізуючы “творчую індывідуальнасць” Алеся Бадака, прычым пазначае гэта ні многа, ні мала – як навуковую публікацыю. І пайдзі тут да яе прычапіся! А то ўжо ўзяліся за сонца рускай паэзіі, Аляксандра Пушкіна. У сёлетнім №2

Вы чуеце яго зычны праніклівы голас па радыё, похапкам збіраючыся на працу, і ў абедзенны перапынак за бутэрбродам, і ўвечары, рыхтуючыся да ратавальнага сну. Цёплы голас на роднай правільнай мове. Гадоў пятнаццаць ці нават дваццаць і болей абуджае ён нацыянальную свядомасць людзей, якія раптам даведваюцца ў здабыванні хлеба надзённага, што яны ёсць беларусамі, цьмяна ўспамінаючы і родную косую хату, і за хатаю, проста ў кустах, туалет; і рэчку, што сыходзіць навечна ў лясы. Цёплы голас гаворыць вам, што ёсць у нас, аказваецца, і Купала і Колас, і Караткевіч, “Дзікае паляванне караля Стаха” якога вы даўно-даўно глядзелі, здаецца, па тэлевізары. І вы імчыцеся ў вір жыцця прасветленыя нечым узнёслым і дарагім.

У сёлетнім “ЛіМе” №10 апяваецца на ўсе лады паэзія слаўнага Ўсходу. Каму гэта цікава – тое таямніца вялікая ёсць. Гэтае пытанне для нас неадольнае. Таму спрабуем ажыццявіць пераход у №9. Там нас зноў чакае падстава – у раздзеле “паэзія”, так бы мовіць, вершы Вольгі Гапеевай. І вершы Мар’яна Дуксы. Гапееву мы ўжо разбіралі паводле “Полымя” і даказалі, што паэзіяй такое цяжка назваць. Мар’ян жа Дукса чалавек пажылы, паважаны, пабожны, апявае высокія ідэалы, і таму як бы грэх такога кранаць. Нядаўна ў шоу “Танцы з зоркамі” па канале “Расія” гэтак жа ў тупік быў пастаўлены Мікалай Цыскарыдзэ, які сядзіць у журы: адна пара прадставіла яму вальс на тэму Вялікай Айчыннай, ды яшчэ акцёр прыкінуўся бязрукім афіцэрам у форме і галіфэ.

… Не, Лявон Прочкін быў чалавек не забабонны. Гэта не тое, што яго сусед Міхась, які, як убачыць пераходзячага вуліцу чорнага ката, гатовы па задворках амаль увесь мікрараён аббегчы. Ды яшчэ абедзве рукі ў кішэні засуне і штосьці круціць у іх там. А калі ў шапцы зімой крочыць, дык завярне яе вухам на самы нос. Але, вось калі Лявон убачыць у сне сваю бабулю Ганну, а яна штосьці яму прадкажа – абавязкова тое збудзіцца. Хочаш вер, хочаш – не вер! І сёння Лявон прачнуўся ад таго, што зноў прысніў пад раніцу бабулю Ганну і яна яму сказала: “Сцеражыся, унучак, літар ЖКГ!..” І знікла з соннага экрана. Прачнуўся Лявон, глянуў на гадзіннік – роўна шэсць гадзін раніцы. Яму гэта што, ён хаця і працуе вартаўнікоў на прахадной фірмы, але ўжо на пенсіі. Але ж гэта фірма і не “ЖКГ”, а “КЛМН”. І да таго ж у яго сёння “вольны дзень” па

Мастацкая частка часопіса “Полымя” апошнім часам сталася беднай. Згалела. Асабліва гэта тычыцца прозы, дзе, акрамя бясконцай эпапеі акадэміка Гніламёдава, мы гадамі нічога не бачым значнага. Проза замяняецца ўспамінамі. Напрыклад, у сёлетнім №1 здаравенныя, даўжэзныя мемуары супрацоўніка “Полымя” Алеся Марціновіча. Потым выкапалі з архіву неапублікаваную прозу Івана Шамякіна. Потым затыкаюць шчыліну ўспамінамі сына напаўзабытага савецкага літаратара. Дапаўняюць гэта напалову дакументальнай прозай сябра сына напаўзабытага савецкага літаратара. І яшчэ застаецца прарэх! Тады мабілізуюць з “Дзеяслова” вядомую раманістку.

Першы сёлетні нумар “Нёмана” мяне быў напалохаў: ён пачынаецца фантастычнай аповесцю… Уладзіміра Арлова. Ці не наш гэта Арлоў са “Свабоды” – грэшнай справай падумаў я. Не, гэта другі, рускамоўны Уладзімір Арлоў, кінарэжысёр і пісьменнік. Не апазіцыянер. Далей пайшло наша прывычнае – вершы (на пяць аж старонак) Міхася Пазнякова ў перакладзе каго б вы думалі… Анатоля Аўруціна, гэтага беларускага Пушкіна, які адмыслова вырошчвае для гэтага бакенбарды. Зусім нядаўна мы раскрытыкавалі нёманскія вершы Пазнякова ў перакладзе Елізаветы Палеес, і вось наш старшыня МГА СПБ, які ходзіць у “Нёман”, як да сябе на кухню, літаральна праз некалькі нумароў змяшчае новыя вершы, у перакладзе новага аўтара.

Поэты во все времена были на передовой гражданского общества. Именно они моментально и остро реагировали на социальные изменения своими стихотворениями, острыми эпиграммами. Недавно в культурной столице Беларуси Гродно прошел семинар по проблемам современной отечественной критики. Событие знаковое, ибо так масштабно о литературной критике у нас еще не говорили. Хочется, чтобы почин гродненцев нашел продолжение. Неожиданно у меня собралась подборка стихотворений, которые удивительным образом актуальны сейчас. Наверное, они еще долгое время будут таковыми, пока наш Олимп не освободится «от залежи печатной лжи и пролежней чужих амбиций». Мне кажутся знаковыми все три стихотворения. В них отражено и отношение к критикам, и нынешняя ситуация в писательском сообществе. Конечно

Ад уступнага верша Алёны Папко, змешчанага ў “Полымі” №1 2016 года, павеяла доўгачаканай свежасцю – у параўнанні са звыклай затхласцю заўсёдных “паэтаў” часопіса, якія асядлалі яго гадоў трыццаць таму ды ніяк не жадаюць саскочыць. Алёна мае філалагічную адукацыю, звесткі пра яе можна паглядзець на сайце, выклікаўшы адпаведны нумар. Не будзем губляць час на гэта. Скажам толькі, што аўтарцы 26 гадоў. Узрост для паэтаў цудоўны. І філалагічная адукацыя павінна была б узмацняць паэтычнае майстэрства. Аднак… Мяркуйце самі. Алёна, як бачна, піша лёгка, натуральна, свежым і адначасова не прыцягнутым за валасы стылем. Гэта першае ўражанне. Калі ж прыгледзецца ды ўнікнуць – у вершы няма ніводнай свежай метафары і выкарыстоўваюцца спрэс заезджаныя: “Чым сэрца жыве, чым баліць”, “На долю злавацца”

Вершаваная частка першага нумара сёлетняга часопіса “Полымя” распачынаецца падборкай твораў Віктара Шніпа, галоўнага рэдактара “Мастацкай літаратуры”. Падборка магутная, з 16-й па 21-ю старонку. Для параўнання: супрацоўніку Шніпа, вядучаму рэдактару “Мастацкай літаратуры” Дзмітрыю Пятровічу зусім нядаўна “Полымя” адшкадаваў роўна дзве старонкі, мінус плошча на фота і на біяграфічныя звесткі. З гэтага мы заключаем, што вядучага рэдактара славутага выдавецтва не цэняць, не захапляюцца ім, як паэтам, у той час як вершам галоўнага рэдактара заўсёды радыя. Калі адрынуць намёкі і жарты, то вершы Віктара Шніпа сапраўды мацнейшыя за вершы Дзмітрыя Пятровіча, да таго ж у літаратуры Шніп даўно і мае пэўны аўтарытэт не толькі як буйны чыноўнік, але і паэт з імем.