Вера Федоровна спустилась на этаж ниже... и вдруг увидела: …солдаты в голубых беретах несли что-то тяжелое.
«Десантники, как мой Коля, – подумала она, и тут страшная догадка, словно молния, ослепила ее. – Так это же гроб, цинковый гроб! Нет, нет, это не ко мне… Это к кому-то другому!!!».
В этот момент офицер ступил на лестничную площадку и увидел Веру Федоровну. Некоторое время он печально смотрел на нее и, ничего не говоря, снял фуражку.

Николай ЧЕРГИНЕЦ, "Сыновья".
Вы тут: Главная»Рубрики»Литература»ЛіМаразм»

ЛіМаразм-135. Фокус з пераапрананнем

14/10/2018 в 19:10 Міхась ЮЖЫК, вядучы рубрыкі "Нёман" , поэты

 

 

Паэт Анатоль Аўруцін зрабіўся сталым аўтарам “Полымя”, то перыядычна перакладаючы вершы чыноўнікаў ад літаратуры, то і сам імправізуючы на тэмы рускіх паэтаў.

 

Вось і ў вершы, які адкрывае падборку ў сёлетнім “Нёмане” №2, Аўруцін далучае сябе да высокага – да Аляксандра Сяргеевіча Пушкіна, якім, паводле верша, ён заслухваўся ў маленстве, будучы велічынёй з два вяршка. Прычым высокая паэзія ў пэўным сэнсе замяняла Аўруціну і ежу. Духоўнае адольвае плоцевае.

 

Чытаем:

 

* * *

...Наш примус все чадил устало,

Скрипели ставни... Сыпал снег.

Мне мама Пушкина читала,

Твердя: «Хороший человек!»

Забившись в уголок дивана,

Я слушал кроха в два вершка,

Про царство славного Салтана

И Золотого Петушка...

В ногах скрутилось одеяло,

Часы с кукушкой били шесть.

Мне мама Пушкина читала

Тогда не так хотелось есть.

Забыв, что поздно и беззвездно,

Что сказка это не всерьез,

Мы знали папа будет поздно,

Но он нам Пушкина принес.

И унывать нам не пристало

Из-за того, что суп не густ.

Мне мама Пушкина читала

Я помню новой книжки хруст...

Давно мой папа на погосте,

Я ж повторяю на бегу

Строку из «Каменного гостя»

Да из «Онегина» строку.

Дряхлеет мама... Знаю, знаю

Ей слышать годы не велят.

Но я ей Пушкина читаю

И вижу золотится взгляд...

 

У творы гэтым – усё поза, форс, апроч шчырай любові Аўруціна да бацькоў. Але многія з нас любяць маму і тату, нават памерлых, аднак той факт не далучае нас да высокай паэзіі, куды Аўруцін так прагна імкнецца цягам жыцця.

 

Мала таго, што ён малечай, галодны, у драўлянай хаце, пад завіруху, заслухоўваецца Пушкіным, дык яшчэ і чакае, каб тата замест ежы яму прынёс Пушкіна.

 

Верш начыста спісаны і па стылістыцы, і па спосабе мыслення, і па скупой вобразнасці з Пастарнака апошніх гадоў. Ну а зарыфмаваць думку Аўруцін добра напрактыкаваўся за дзесяцігоддзі ў паэзіі. Свайго тут, паўтаруся, толькі тата і мама. Астатняе – поза дзеля ўласнай велічы.

 

Як мастак Адам Глобус у мемуарах, нядаўна разгледжаных намі, скарыстоўвае прыём гіпербалізацыі ўласнай асобы менавіта ў першым абзацы, гэтак і Аўруцін ва ўступным вершы падборкі намякае на сваю велічнасць, маўляў, Пушкіна з маленства слухаў і стаў прадаўжальнікам яго справы. Дададзім сюды і задуменны выгляд паэта на фота зверху, бакенбарды пад Пушкіна… Прага пераканаць нас ва ўласнай велічы камічнага вартая. Але ж недасведчаныя павінны чытаць усю падборку ў абсалютна сур’ёзным ключы.

 

Александр Пушкин, великий русский поэтАнатолий Аврутин, поэт

А.Пушкин                                 А.Аврутин

 

Усё ў вершы, паўтаруся, перанятае ў позняга Пастарнака. І дзе тут Аўруцін, што новага ён сказаў? Сапраўднае – толькі рэальныя мама і тата, да таго ж амаль у кожнага чалавека яны ёсць.

 

Аўруцін скрупулёзна сочыць за стылістыкай, у гэтым ён за кар’еру руку набіў. Але часам не ўпільноўвае дробязі – два разы блізка ставіць слова “поздно”. Або ўбівае  натужлівае і недарэчнае па кантэксце “беззвездно”. І без яго ж ясна, што снег падае – гэта паэт акрэсліў раней. А то б зоркі яго голад перабілі, каб на небе з’явіліся!

 

Яшчэ ўпусціў Анатоль Аўруцін той факт, што крытык Міхась Южык выдатна ведае рускую класіку, таму імгненна прыгадаў страфу з Пастарнака, каб не быць галаслоўным:

 

Пастарнак:

 

B горячей духоте вагона

Я отдавался целиком

Порыву слабости врожденной

И всосанному с молоком.

(стихотворение «На ранних поездах»)

 

Аўруцін:

 

Забившись в уголок дивана,

Я слушал  кроха в два вершка,

Про царство славного Салтана

И Золотого Петушка...

 

Як вам такі паварот? Згадзіцеся, што куток канапы вобразна вельмі падобны да духаты вагона. Потым адно і тое ж “я” адчыняе другі радок, і адно і тое ж “И” адчыняе апошні. У абодвух строфах паэты ”внимают” нечаму высокаму. Ну і памер вершаваны такі самы, плюс вобраз знешняй суровай рэальнасці, які намагаецца перадаць наш паэт, апранаючыся пад рускага класіка.

 

Фокус Анатоля Аўруціна не ўдаўся, не прайшоў  – творчай індывідуальнасці (якой так многа і ў Пушкіну, і ў Пастарнаку) мы не пабачылі. А сам нібыта велічны верш змізарнеў, і ўжо праз іншую прызму будзе глядзець чытач на вялізную падборку стараннага аўтара.

 

Спадары, каб здавацца вялікім, трэба насамрэч быць вялікім, у тым ліку і ў жыццёвых паводзінах. Цяжка ўявіць нават, каб Пастарнак пэцкаў сваё пяро аб пераклады вершаў Міхася Пазнякова, лічы, ваяўнічай бяздарнасці.

 

Вось яшчэ характэрны для Аўруціна ўрывак з яго верша, дзе дарэшты сцёртая творчая індывідуальнасць:

 

* * *

Вьюги поздним набегом

Города замели...

Я шептался со снегом

Посредине земли.

 

В суете паровозной,

У хромого моста,

Стылой ночью беззвездной,

Что без звезд неспроста...

 

Я со снегом шептался,

Мне казалось, что он

Только в мире остался

Ни людей, ни времен.

………………………

 

Верш у такім памеры і стылі мог належаць сотням рускіх паэтаў дваццатага стагоддзя. А тэма – зноў ад Пастарнака як быццам: непраглядная зіма, завірухі, чаму прысвечаны быў цэлы верш “Свечка гарэла”, дзе свечка гарыць насуперак суровым завеям і холаду. Аднак тэму паспелі рускія паэты з таго часу заездзіць, і тое, што ў генія ёсць высокае, яны ператварылі ў камічнае.

 

Што такое, дарэчы: “Я шептался со снегом // Посредине земли, як гэта, пасярод зямлі, і што гэта за зямля? Ясна: Аўруцін узяў такі выраз для прыгажосці, для форсу.

 

Потым ён заражаецца ад беларускамоўных паэтаў зоркамі: “Стылой ночью беззвездной, // Что без звезд неспроста...” Зашмат зорак у двух радках, ды яшчэ адсутнасць зорак – нездарма! Вось і думай, і гадай, што за мудрую думку схаваў там Аўруцін.

 

Паэт наш ніяк не можа ўразумець, што пад шэдэўр падрабіцца нельга ні памерам, ні азбукай вершаскладання. Ён выходзіць з душы непасрэдна, як гатовая існасць, і ніякіх стылістычных правак не патрабуе. У ім не будзе такіх какетлівых выразаў як “кульгавы мост”. Мост што, ходзіць куды?

 

Дрэнна, спадар Аўруцін, што даводзіцца даваць вам такія ўрокі.

 

Аднак паэт наш сам літаральна напрошваецца, з’яўляючыся ці не ў кожным нумары “Нёмана” з перакладамі вершаў уплывовых асобаў. Быццам хоча Вечнасць ад іх заслужыць.

 

Яшчэ раз, спадарства: мы не шукаем высокапастаўленых графаманаў, яны самі нарываюцца на пяро крытыка, які сумленна аглядае кожны холдынгаўскі нумар. Дарэчы, у гэтым жа нумары і неўгамонны Васіль Макарэвіч з аўтарскім перакладам сваіх вершаў на рускую. Не інакш як Пушкіна з Пастарнакам абскакаць сабраліся нашы айчынныя малайцы.

 

Міхась Южык (первоисточник)

(дата первой публикации на портале – 28/04/2016)

Оставить комментарий (0)
Система Orphus

Нас считают

Рейтинг@Mail.ru

Откуда вы

free counters
©2012-2018 «ЛитКритика.by». Все права защищены. При использовании материалов гиперссылка на сайт обязательна.