Вера Федоровна спустилась на этаж ниже... и вдруг увидела: …солдаты в голубых беретах несли что-то тяжелое.
«Десантники, как мой Коля, – подумала она, и тут страшная догадка, словно молния, ослепила ее. – Так это же гроб, цинковый гроб! Нет, нет, это не ко мне… Это к кому-то другому!!!».
В этот момент офицер ступил на лестничную площадку и увидел Веру Федоровну. Некоторое время он печально смотрел на нее и, ничего не говоря, снял фуражку.

Николай ЧЕРГИНЕЦ, "Сыновья".
Вы тут: Главная»Рубрики»Общество»

Адстаўная арда

07/05/2018 в 14:05 Міхась Скобла беларуская мова

 

+РУС

 

«Народная Воля» №36-03.05.2018г.

 

Чакаючы сына ў вестыбюлі адной са сталічных беларускамоўных гімназій, я аднойчы міжволі стаў сведкам антыпедагагічнай, на мой погляд, дзеі. Выхаваныя гімназісты, вучні пачатковых класаў, перад дзвярыма звонка шчабяталі сваё "да пабачэння" а пры тых жа дзвярах моўчкі сядзеў насуплены ахоўнік сталага веку. Дзеткі ўсё шчабяталі, ахоўнік усё маўчаў, і я не вытрымаў. Падышоў і як мага культурней зрабіў заўвагу: маўляў, нельга так паводзіцца, вы ж працуеце ва ўстанове адукацыі. Ахоўнік зірнуў на мяне непрыхавана варожа і гучна, на ўвесь вестыбюль, заявіў: «Я бывший советский офицер и не должен на старости лет засорять мозги вашей белорусской мовой». Шануючы чытачоў, я цяпер трохі падрэдагаваў тую заяву – у арыгінале ў дзеяслове замест літары "о" прагучала "и". I гэта перад дзеткамі, якія ў вестыбюлі чакалі бацькоў...

 

Стрымаўшы эмоцыі, я падняўся на другі паверх і зайшоў у кабінет дырэктаркі. Яна выслухала мяне з алімпійскім спакоем на твары і паабяцала разабрацца. I разабралася. Ахоўнік па прозвішчы Маёраў, былы вайсковец, неўзабаве быў звольнены. За неадпаведнасць службоваму становішчу ці з нейкай іншай фармулёўкай – гэтага я не ўдакладняў. Насамрэч – за зняважлівыя адносіны да дзяржаўнай беларускай мовы.

 

Той выпадак у гімназіі прыгадаўся мне днямі, калі былы высокапастаўлены чыноўнік Уладзімір Замяталін учыніў скандал у "еўраоптаўскай" краме, дзе яго абслужылі на касе па-беларуску. Паводле слоў відавочцаў, колішні віцэ-прэм’ер і галоўны ідэолаг лямантаваў на ўсю краму: "Не хочу я разговаривать на вашем долбаном языке!" Зразумела, ніхто яго да гэтага не змушаў, проста агалцелыя беларусафобы (заўважана неаднойчы) падобным чынам рэагуюць на любое выказванне па-беларуску ў іх прысутнасці.

 

Учынак Замяталіна выклікаў хвалю абурэння ў электронных СМІ і сацыяльных сетках, што – і гэта паказальны факт – выклікала здзіўленне ўжо з боку самога скандаліста. Маўляў, я не разумею, з-за чаго шум, нічога ж незвычайнага не адбылося. Гэта значыць, падобныя выказванні для Замяталіна – норма, проста ў "Еўраопце" ягоны беларусаненавісніцкі дэмарш быў зафіксаваны. А вялікі розгалас ён набыў найперш таму, што крыклівы пакупнік у свой час кіраваў усёй ідэалагічнай і адукацыйна-культурніцкай сферай у нашай краіне. Быў намеснікам кіраўніка Адміністрацыі прэзідэнта, намеснікам старшыні ўрада, старшынёй Дзяржаўнага камітэта па друку. I на ўсіх гэтых пасадах ён працаваў, трэба думаць, з устаноўкай, што "беларуская мова долбаная" што "беларуская нацыя – гістарычная памылка бальшавікоў" (апошняе выказванне прагучала яшчэ са службовага кабінета).

 

Большага дурноцця і ўявіць немагчыма – каб ідэалагічную палітыку ў беларускай дзяржаве даволі працяглы час вызначаў дзеяч, які фактычна не прызнаваў беларускай дзяржавы. Ну, калі дзяржаўная мова ў ёй "долбаная", а сам народ – чыясьці памылка...

 

Помніцца, пра гэты парадокс Генадзь Бураўкін неяк сказаў у вочы (я быў сведкам) таму, хто і прызначыў Замяталіна на ўсе вышэйназваныя пасады. Праходзіла сустрэча прэзідэнта з радай тады яшчэ адзінага Саюза пісьменнікаў, ініцыяваная яго тагачасным кіраўніком Уладзімірам Някляевым. Генадзь Мікалаевіч аргументавана давёў, што далей так працягвацца не можа, што Замяталін (прысутны на сустрэчы) наносіць вялікую шкоду нацыянальнай культуры.

 

Прызнацца, некаторыя пісьменнікі тады спадзяваліся, што чыноўнік, які дзе толькі мог нішчыў усё беларускае, тут жа атрымае выспятка пад зад і назаўсёды вылеціць і з рэзідэнцыі прэзідэнта, і з уладных кабінетаў. Але Аляксандр Лукашэнка без цені сумневу ўзяў тады свайго прызначэнца пад абарону і заявіў, што Замяталін ажыццяўляе яго, прэзідэнцкую, палітыку... Далей нешта даводзіць на той сустрэчы не мела сэнсу.

 

Пазней Генадзь Бураўкін напісаў "пазнавальны" верш, які пачынаўся радкамі:

 

Знікае маўр, сваю зрабіўшы справу,

Як быццам бы яго і не было.

I акуляры з залатой аправай

Ужо не сеюць чорнае святло.

 

Але герой таго верша яшчэ доўга рабіў сваю цёмную антыбеларускую справу і завяршыў кар’еру на пасадзе дырэктара кінастудыі "Беларусьфільм".

 

Здавалася б, ахоўнік-прыдзвернік у гімназіі і былы віцэ-прэм’ер – птушкі рознага палёту і з розных гнёздаў. Насамрэч вылецелі яны з аднаго гнязда – Савецкай арміі, абодва афіцэры-адстаўнікі, абодва аселі ў талерантнай Беларусі, дзе можна, седзячы на службовым крэсле, зневажаць народ, які цябе корміць. Таварыш Маёраў і палкоўнік Замяталін – яскравыя прадстаўнікі той адстаўной арды, якая пасля развалу Савецкага Саюза прыжылася ў Беларусі, успрымаючы яе як частку "русского мира" з нецярпеннем чакаючы яго "воссоединения".

 

I такіх маёравых-замяталіных у нашай краіне – хоць гаць гаці. Толькі адзін Слонім у 1991 годзе быў вымушаны прыняць каля 15.000 былых савецкіх вайскоўцаў з Германіі. Прадстаўнікоў розных нацыянальнасцяў, але з адпаведным савецка-вайсковым светапоглядам. Цэлы мікрараён для іх пабудавалі. I што ж, за дваццаць пяць гадоў яны так і засталіся для сланімчан чужакамі.

 

А колькі беларускіх гарадоў апынулася ў становішчы Слоніма? Баранавічы, Ашмяны, Брэст, Гродна... I гэтая адстаўная арда не растварылася, не асімілявалася, яна патрабавала і патрабуе рускамоўных школ, савецкіх святаў, яна пратэстуе супраць беларускай мовы нават у "Еўраопце". I – "чакае з надзеяй на рускія танкі" як спяваецца ў папулярным "Народным альбоме".

 

Адстаўнікі з імперскімі замашкамі паводзілі б сябе больш асцярожна, калі б бачылі павагу да беларускай мовы з боку чыноўнікаў, кіраўнікоў дзяржавы. Павагу не галаслоўную, а відавочную. Але яны яе не бачаць. Па ўсёй уладнай вертыкалі – зверху данізу. А калі з боку ўлады ідзе такая ігнарацыя, то навошта і ім гэтай "долбанай" мовай "засорять" (рэдагаваны варыянт) мазгі?

 

Хоць, як выглядае, засмечваць там асабліва няма чаго...

 

Міхась Скобла


 

В.Заметалин (слева)

 

Отставная орда

 

Ожидая сына в вестибюле одной из столичных белорусскоязычных гимназий, я однажды невольно стал свидетелем антипедагогического, на мой взгляд, действа. Воспитанные гимназисты, ученики начальных классов, перед дверью звонко щебетали свои "до свидания" а при тех же дверях молча сидел мрачный охранник пожилого возраста. Детки всё щебетали, охранник всё молчал, и я не выдержал. Подошел и как можно культурнее сделал замечание: мол, нельзя так поступать, вы же работаете в учреждении образования. Охранник посмотрел на меня откровенно враждебно и громко, на весь вестибюль, заявил: "Я бывший советский офицер и не должен на старости лет засорять мозги вашей белорусской мовой». Из уважения читателей, я сейчас немного отредактировал то заявление – в оригинале у глагола вместо буквы "о" прозвучало "и". И это перед детками, которые в вестибюле ждали родителей...


Сдержав эмоции, я поднялся на второй этаж и зашел в кабинет директорши. Она выслушала меня с олимпийским спокойствием на лице и пообещала разобраться. И разобралась. Охранник по фамилии Майоров, бывший военный, вскоре был уволен. За несоответствие служебному положению или с какой-то другой формулировкой – этого я не уточнял. На самом деле – за оскорбительные отношения к государственному белорусскому языку.

Тот случай в гимназии вспомнился мне на днях, когда бывший высокопоставленный чиновник Владимир Заметалин устроил скандал в "еврооптовском" магазине, где его обслужили на кассе по-белорусски. По словам очевидцев, бывший вице-премьер и главный идеолог вопил на весь магазин: «Не хочу я разговаривать на вашем долбаном языке". Разумеется, никто его к этому не принуждал, просто оголтелые беларусофобы (замечено не раз) подобным образом реагируют на любое высказывание по-белорусски в их присутствии.
 
Поступок Заметалина вызвал волну возмущения в электронных СМИ и социальных сетях, что – и это показательный факт – вызвало удивление уже со стороны самого скандалиста. Мол, я не понимаю, из-за чего шум, ничего же особенного не произошло. То есть, подобные высказывания для Заметалина – норма, просто в "Евроопте" его беларусоненавистнический демарш был зафиксирован. А большой резонанс он приобрел прежде всего потому, что крикливый покупатель в свое время руководил всей идеологической и образовательно-культурной сферой в нашей стране. Был заместителем главы Администрации президента, заместителем председателя правительства, председателем Государственного комитета по печати. И на всех этих должностях он работал, надо думать, с установкой, что "белорусский язык долбаный" что "белорусский нация – историческая ошибка большевиков" (последнее высказывание прозвучало еще из служебного кабинета).

Большей дурости и представить невозможно – чтобы идеологическую политику в белорусском государстве довольно продолжительное время определял деятель, который фактически не признавал белорусского государства. Ну, если государственный язык в ней "долбаная", а сам народ – чья-то ошибка...

Помнится, об этом парадоксе Геннадий Буравкин как-то сказал в глаза (я был свидетелем) тому, кто и назначил Заметалина на все вышеназванные должности. Проходила встреча президента с советом тогда еще единого Союза писателей, инициированная его тогдашним руководителем Владимиром Некляевым. Геннадий Николаевич аргументированно доказал, что дальше так продолжаться не может, что Заметалин (присутствующий на встрече) наносит большой ущерб национальной культуре.

Признаться, некоторые писатели тогда надеялись, что чиновник, который где только мог истреблял все белорусское, тут же получит пинка под зад и навсегда вылетит и из резиденции президента, и из властных кабинетов. Но Александр Лукашенко без тени сомнения взял тогда своего назначенца под защиту и заявил, что Заметалин осуществляет его, президентскую, политику... Дальше что-то доказывать на той встрече не имело смысла.

Позже Геннадий Буравкин написал "познавательное" стихотворение (перевод мой – А.Н.), которое начиналось строчками:

 

Исчезает мавр, сделав свое дело,
Как будто бы его и не было.
И очки с золотой оправой
Уже не сеют черный свет.


Но герой того стиха еще долго делал свое темное антибеларуское дело и завершил карьеру в должности директора киностудии "Беларусьфильм".

Казалось бы, охранник-привратник в гимназии и бывший вице-премьер – птицы разного полета и из разных гнезд. На самом деле вылетели они из одного гнезда – Советской армии, оба офицеры-отставники, оба осели в толерантной Беларуси, где можно, сидя на служебном кресле, унижать народ, который тебя кормит. Товарищ Майоров и полковник Заметалин – яркие представители той отставной орды, которая после развала Советского Союза прижилась в Беларуси, воспринимая ее как часть "русского мира" с нетерпением ожидая его "воссоединения".

И таких майоровых-заметалиных в нашей стране – хоть пруд пруди. Только один Слоним в 1991 году был вынужден принять около 15.000 бывших советских военнослужащих из Германии. Представителей разных национальностей, но с соответствующим советско-военным мировоззрением. Целый микрорайон для них построили. И что же, за двадцать пять лет они так и остались для слонимчан чужеземцами.

А сколько белорусских городов оказалась в положении Слонима? Барановичи, Ошмяны, Брест, Гродно... И эта отставленная орда не растворилась, не ассимилировала, она требовала и требует русскоязычных школ, советских праздников, она протестует против белорусского языка даже в "Евроопте". И – "ждет с надеждой на русские танки" как поется в популярном "Народном альбоме".

Отставники с имперскими замашками вели бы себя более осторожно, если бы видели уважение к белорусскому языку со стороны чиновников, руководителей государства. Уважение не голословное, а явное. Но они его не видят. По всей властной вертикали – сверху донизу. А если со стороны власти идет такое игнорирование, то зачем и им этим "долбаным" языком "засорять" (редактированный вариант) мозги?

Хотя, как видно, засорять там особо нечего…


Михась Скобла

(перевод: А.Новиков)

Оставить комментарий (0)
Система Orphus

Нас считают

Рейтинг@Mail.ru

Откуда вы

free counters
©2012-2018 «ЛитКритика.by». Все права защищены. При использовании материалов гиперссылка на сайт обязательна.